به نام خدا
پیروزی انقلاب اسلامی ایران بدون تردید مهمترین حادثه در تاریخ معاصر ایران میباشد. صرفنظر از فراز و نشیبها، موفقیتها و ناکامیها، و افتوخیزهایی که این انقلاب در طول قریب سه دهه عمر خود داشته است، اصل پیروزی جنبش خود واقعهای شگفت و قابلتأمل است. پدیدهای که با بررسی علل و زمینههای وقوع آن میتوان شروط بقا و تداوم حرکت قدرتمندانه و پرطراوت آن را تبیین کرد.
مردم در فاصله بین دی ماه سال 1356 (حرکت مردم قم) تا بهمن ماه سال 1357 (پیروزی انقلاب) رفتاری از خود نشان دادند که در تاریخ معاصر ایران نظیری برای آن نمیتوان پیدا کرد. شاید برای توصیف وضعیت مردم در این دوران بتوان از تعبیر “جامعه ایثارگر” یا “جامعه فداکار” استفاده کرد.
در جامعهای که ظرف تعارض منافع و منازعات بین اقشار و طبقات مختلف اجتماعی بود، چه تحولی رخ داد که ناگهان همه نظرها به هدفی مشترک معطوف شد، و مهمتر از آن اینکه همه حاضر شدند برای پیشبرد هدف هزینههای لازم را پرداخت کنند؟
در ایران 57 چه حادثهای پیش آمده بود که وقتی دستی برای درخواست کمک دراز میشد، هزاران دست برای کمکرسانی به استقبال آن میرفتند، و اساساً دستها فقط برای یاری یکدیگر دراز میشدند؟
چه قدرتی در آن اراده جمعی نهفته بود که نه با مشت، بلکه با گل و سلام به مقابله با درفش برخاست، و در نهایت درفش را به تسلیم کشاند؟
چه جاذبهای در آن جمعیت آسمانی وجود داشت که هرکس آن را دید شیفتهاش شد، هرکس به او مراجعه کرد، پاسخ رد نشنید و کسی از دین، نژاد و زبان او پرسش نکرد، و هرکس به او پیوست آسمانی شد؟
چه مدیریتی با کدام راهبرد، کدام فرهنگ سازمانی و چه تشکیلاتی این جمع ناهمگن و پراکنده را اینچنین یکپارچه از گردنههای هولناک حوادث عبور داد و با این سرعت به مقصد رساند؟
اسلام، مردم و رهبری را سه عامل اصلی برای پیروزی نهضت بهمن 57 برشمردهاند. برای شناخت پدیده انقلاب اسلامی باید این عوامل را مورد تجزیهوتحلیل قرار داد.
اگر رهبر نهضت، امام خمینی، را انسان تراز مکتب و نماد اندیشه انقلاب اسلامی بدانیم، که چنین نیز هست، و اگر بپذیریم که روش و منش رهبران بر نحوه رفتار مردم تأثیر تعیینکننده دارد، که دارد، و قبول کنیم که مردم بر دین فرمانروایانشان هستند، که هستند، آنگاه برای تحلیل بسیاری از عوامل پیروزی انقلاب اسلامی کافیاست شخصیت رهبر انقلاب مورد کنکاش و بازخوانی قرار گیرد. تحلیل نگرش و اعتقادات، اخلاق و سیره، و رفتار، کردار و گفتار امام کلید رمزگشایی از راز بزرگ پیروزی جنبش اسلامی بهمن 57 میباشد.
اکنون که در بهمن 86 قرار داریم و از آن روزها فاصله گرفتهایم، و پدیده انقلاب را از فاصله دور نظاره میکنیم، و اهداف اصلی نهضت را پس از رحلت رهبر انقلاب در معرض آسیبهای جدی و بعضاً استحاله کامل میبینیم، بهتر میتوانیم تأثیر رهبری را در ایجاد حرکت و نحوه تداوم آن درک کنیم.